17 oktober 2021

Laat kinderen zo lang mogelijk kinderen blijven

Genietend van de najaarszon en de start van de herfstvakantie liep ik op zondagmiddag door het centrum van de stad. Wat mij opviel was de aanwezigheid van vele politie-agenten. Niets vermoedend bezocht ik wat winkels en op mijn weg terug over het marktplein bij Vredenburg werd al snel duidelijk wat de oorzaak van zoveel politie was:  Er was een demonstratie gaande tegen de coronamaatregelen van de overheid. Nou heb ik dit soort uitingen wel eens op tv gezien maar nog nooit live meegemaakt. Ik kon weinig verstaan van het geschreeuw van dit bonte gezelschap maar één woord was duidelijk hoorbaar: “Discriminatie”.  Ook dit had ik op tv al eerder gehoord in discussies en ik kan geen andere conclusie trekken dat deze mensen een andere betekenis verlenen aan het woord  dan ik dat doe. De meest treffende omschrijving is in mijn ogen:  “Onterecht verschil maken tussen mensen”. Deze beschrijving impliceert dat je dus wel terecht verschil kan maken tussen mensen. Dat klopt naar mijn mening ook:  Mensen die roken mogen dat niet op bepaalde plekken doen, mensen die niet betaald hebben voor hun treinkaartje mogen niet meereizen met de trein, mensen die geen rijbewijs hebben mogen niet autorijden etc.  Onterecht verschil maken doe je op basis van bijv. religie, huidskleur, seksuele identiteit etc. Dat is bij wet verboden en gelukkig maar. Wat zegt nu de coronawet: “je moet een coronapas hebben om de horeca of events te bezoeken en als je dat niet hebt is een recent bewijs van een negatieve test ook voldoende”. Zo’n test is gratis dus iedereen kan, soms via een omweg, de horeca en events bezoeken. Er is dus geen sprake van discriminatie, je hebt de keuze om dit wel of niet te doen. Het laten doen van een test is een kleine moeite in relatie tot de enorme ellende die corona voor veel mensen veroorzaakt heeft. Discriminatie is dat er mensen met niet-corona gerelateerde klachten niet geholpen kunnen worden in ziekenhuizen omdat deze vol liggen met coronapatiënten waarvan 75 tot 80 % niet gevaccineerd is. Discriminatie is dat de kwetsbare mensen in onze samenleving nu bloot worden gesteld aan besmettingsgevaar door niet-gevaccineerden die een veel grotere kans op transmissie van het virus hebben. Al deze mensen hebben geen keuze, zij worden gediscrimineerd.

Wat heeft dit alles nu met kinderen te maken zal je je afvragen ? In de demonstratie liep een groot aantal jonge kinderen mee. Ik kan mij niet voorstellen dat deze kinderen daar bewust voor kiezen maar zij worden door hun ouders meegenomen. Zij worden geconfronteerd met problematiek die nog niet bij hun leven hoort. Waar pedagogische indoctrinatie toe leidt kunnen we in extremis met grote regelmaat zien in Israël. Veel Palestijnse en Israëlische kinderen worden opgevoed met haat jegens de andere bevolkingsgroep hetgeen leidt tot een zichzelf in stand houdend onoplosbaar probleem.

Wat heeft dit nu met kinderen op onze Jenaplanschool te maken ? Ik kan mij niet herinneren dat wij ooit te maken hebben gehad met zoveel grote en dreigende problemen. Klimaatverandering met alle consequenties, energiecrisis, milieuproblematiek (CO2), woningnood, vluchtelingen, te kort aan personeel, inflatie, corona, politieke onmacht, kansongelijkheid, toename van de armoede, populisme, toename van drugcriminaliteit, wapenbezit en gebruik bij jongeren en ga zo maar door. Voor mij is het belang van Europese en mondiale samenwerking nog nooit zo duidelijk geweest. Klimaatverandering stopt niet bij de grens. De vraag is nu of en hoe wij kinderen informeren en opvoeden in deze tijd met al deze dreigingen. Het fenomeen klimaatspijbelaars bestaat al enige tijd en Greta Thunberg heeft voor de nodige opschudding gezorgd. Is het een goede zaak dat kinderen op jonge leeftijd actief geconfronteerd worden met allerlei zware problemen ? Ik ben de laatste die zal zeggen dat we slecht nieuws moeten verbergen voor kinderen. Ik ben echter ook van mening dat kinderen recht hebben op een onbezorgde jeugd waarin plezier en geluk voorop staan. Willen kinderen zich ontwikkelen tot volwaardige volwassenen dan moeten zij de kans hebben om zonder zware last op hun schouders en zonder allerlei verantwoordelijkheden de wereld te leren ontdekken passend bij hun inlevings- en voorstellingsvermogen. Er is ook nog een andere reden om jeugdige onschuld te koesteren:  Was het niet Albert Einstein die zei: “We can’t solve our problems with the same thinking we used when we created them”.  Er is onderzoek gedaan naar het vermogen van (jonge) kinderen om divergent te denken. Als je jonge kinderen vraagt hoeveel dingen je kan maken van een paperclip komen ze ver boven de 20 opties uit. Naarmate de kinderen ouder worden verdwijnt dit vermogen steeds meer en de gemiddelde volwassene komt nog met 4 of 5 opties.

Creatief denken, out-of-the box denken etc. zijn vermogens die kinderen van nature hebben. Deze moeten we koesteren want we hebben ze nodig. Sir Ken Robinson heeft de uitspraak “Education kills creativity” gedaan en dat geeft te denken. Spelen, vallen en op staan, ervaren, fouten durven en kunnen maken, zorgeloosheid, onbevangenheid, verantwoordelijkheden die passen bij de leeftijd (het konijnenhok verschonen i.p.v. het milieuprobleem op te willen lossen) zijn allemaal nodig om straks uitgebalanceerde volwassen denkers en doeners te krijgen die “an other way of thinking” hebben.

Laat kinderen dus vooral kinderen zijn en gun hen de tijd om zich op eigen wijze te ontwikkelen. Confronteer ze mondjesmaat met de heftigheid van allerlei problemen. Natuurlijk is het goed om kinderen te leren om niet te lang te douchen of om geen plastic te gebruiken. Jong geleerd oud gedaan. Dit zijn zaken die passen bij de opvoeding van jonge kinderen. De problematiek rond de coronadiscussies is een goed voorbeeld van iets dat niet hoort bij kinderen. Ik hoop nog lang te kunnen genieten van spelende kinderen op het plein, van kinderen die hutten bouwen tijdens de kampen, van vrolijk dansende en zingende kinderen bij vieringen en van gillende kinderen die bij het pyjamafeest van de onderbouw verstoppertje door de hele school mogen spelen. Ik ben dan ook blij dat ik leiding mag geven aan een school waar creativiteit en spel op gelijk niveau staan met de andere, meer cognitieve ontwikkelingsgebieden.

 

Jaap Nelissen (jaap.nelissen@spoutrecht.nl)